Kadına yönelik şiddet çok yaygındır; ancak büyük bir kısmı saklı kalıyor. Birçok Sri Lankalı kadın, özellikle de genç kadınlar ve kızlar, uğradıkları şiddeti dile getirmekten korkuyor.
Menu de Silva ile Nepal’de düzenlenen Dünya Kadın Konferansı’nın ikinci uluslararası teorik seminerinde görüştük. Sri Lanka’daki Yeşil Devrim Kadın Hareketi’ni temsil eden Menu’ya, ülkesindeki kadınların durumunu ve mücadelesini sorduk.
Ülkeniz Sri Lanka’da kadın mücadelesi hangi aşamadadır?
Sri Lanka, sürekli olarak yeniden yıkılıp inşa edilen; felaketler, çatışmalar, krizler ve devamlı değişimden geçen bir ülkedir. Bütün bu süreçler içinde, günlük olarak devam etmesine rağmen pek görünmeyen bir mücadele var: kadın özgürlük mücadelesi. Kadın devrimi her zaman ateş gibi görünmez ya da hep kitlesel yürüyüşlerle görünürlük kazanmaz. Bazen okulu bırakmaya itiraz eden bir kız çocuğu görünümünde olur. Bazen ailesinin geçimini sağlamak için çalışan bir annedir. Bazen de yılların sessizliğinden sonra sesini yeniden kazanan, hayatta kalmayı başaran bir kadındır.
Fakat açık konuşmalıyız: Bugün Sri Lanka’daki kadınlar hâlâ eşit işe eşit ücret almıyor, çalışma yerleri güvenli değil; işyerinde, otobüslerde ve sokaklarda tacize uğruyorlar. Kültürel beklentiler hâlâ kadınların hayallerini ve seçeneklerini sınırlıyor.
Kadına yönelik şiddetle nasıl mücadele ediyorsunuz?
Kadına yönelik şiddet çok yaygındır; ancak büyük bir kısmı saklı kalıyor. Birçok Sri Lankalı kadın, özellikle de genç kadınlar ve kızlar, uğradıkları şiddeti dile getirmekten korkuyor. Korku, utanç ya da toplumsal baskı nedeniyle sessizlik dayatılıyor. Bu yüzden örgütümüz, kadınların seslerini yükseltmesi ve haklarını öğrenmesi için bilinçlendirme programları ve kampanyalar yürütüyor.
Ayrıca cinsiyete dayalı şiddet mağduru kadınlara düzenli olarak destek sunuyoruz. Kadınların anında yardım isteyebileceği ücretsiz bir telefon hattımız var. Bütün hizmetlerimiz ücretsizdir. Kadınlara yasal destek sunan ve tüm dava süreci boyunca yanlarında olan kadın avukatlarla birlikte çalışıyoruz.
Emek alanında kadınların durumu nasıl?
Kadınlar, Sri Lanka nüfusunun yüzde 51’ini oluşturuyor. Onlar, ülkemizin ve ekonomimizin belkemiğidir. Tarım işçilerinden serbest ticaret bölgelerindeki konfeksiyon işçilerine kadar emekçilerin çoğu kadındır. Kadınlar, çiftçi, sağlık emekçisi, aktivist, yenilikçi ve girişimci olarak çalışıyor. Geleceğimizi onlarsız hayal bile edemeyiz.
Özellikle tarım alanında çiftçilerin çoğu kadındır. Aileleri ve toplulukları için besleyici gıda sağlıyorlar. Ancak çok uluslu şirketler, topraklarımızı ele geçirip kimyasal gübre ve pestisitlerle çiftçilerimizi kendilerine bağımlı hâle getiriyor. Kadın çiftçileri, ev bahçeleri ile başlayarak ekolojik tarım geliştirmeye teşvik ediyoruz; önce ailelerini besleyip, ardından topluluklarını desteklemeleri için.
Sizin için kadın devriminin anlamı nedir?
Bizim için kadın devrimi, özgürlük demektir. Herhangi bir yerde güven içinde yürüyebilmek; konuşma, seçim yapma, çalışma ve istediğimiz bölümü okuma özgürlüğü. Aynı zamanda eşitlik anlamına geliyor: eşit iş için eşit ücret, liderlik ve politika alanında fırsat eşitliği. Bugün Sri Lanka parlamentosundaki milletvekillerinin yalnızca yaklaşık yüzde 5’i kadın. Birçok kadın siyasi alana girmek istiyor; ancak aile ve erkeklerin dayattığı sosyal kontrol, onları ileriye adım atmaktan alıkoyuyor.
Biz saygı istiyoruz; hem evde, hem işyerinde, hem de toplum içinde. Adalet istiyoruz. Şiddetten korunmak istiyoruz. Gerçekten uygulanan güçlü yasalar istiyoruz. Kadınların sesine kulak veren sistemlere ihtiyacımız var, onları susturanlara değil. Son olarak, bir kadın devriminin mücadelesinin asla sadece kadınlar tarafından verilemeyeceğine inanıyoruz. Tacize karşı duran erkeklere ve her tür ayrımcılığı-ister cinsiyet, ister etnisite, ister sağlık durumuna dayalı olsun-eddeden topluluklara da ihtiyaç duyuyoruz. Dayanışma çok elzemdir. Ancak birlikte gerçek bir değişim yaratabiliriz.
