Nellie Letitia McClung; Kanadalı bir politikacı, reformcu, yasa koyucu ve yazar. Kanada’nın önde gelen kadın hakları savunucularından biri olarak kabul edilmektedir.
Nellie Letitia McClung, 20 Ekim 1873 yılında Ontario-Chatsworth’te doğdu. John ve Letitia Mooney’nin altı çocuğunun en küçüğüydü ve Nellie Letitia Mooney adını aldı. Aile sahip olduğu topraktan geçimini sağlamaya çalışıyordu ancak toprak kalitesi iyi olmadığı için geçim zorluğu yaşıyordu. 1880’de, Nellie yedi yaşındayken Souris Nehri vadisine taşındılar ve orada bir çiftlikte büyüdü. Nellie on altı yaşında Manitoba Normal Okulu’ndan mezun olarak öğretmenlik sertifikası aldı ve Manitoba-Hazel’de ayda 40 dolar maaşla öğretmenlik yapmaya başladı. Burada on sekiz ay öğretmenlik yaptıktan sonra Manitou’ya taşındı.
Birçok yerel kuruluşta yer aldı
Monitou’da öğretmenlik yaparken McClung ailesinin yanında kalan Nellie, kadın hakları savunucusu ve Kadın Hristiyan Alkolsüzlük Birliği’nin il başkanı olan Annie E. McClung’dan çok etkilendi. Ağustos 1896’da Annie E. McClung’un oğlu eczacı Robert Wesley ile evlenen Nellie 1897-1911 yılları arasında beş çocuk sahibi oldu. Nellie bu yıllarda, Metodist Kadınlar Yardım Derneği, Epwort Birliği, Ev Ekonomisi Derneği gibi birçok yerel kuruluşta yer alarak sosyal faaliyetler yürüttü.
İlk romanı 1908’de yayımlandı
McClung ailesi 1905 yılından itibaren mali zorluklar yaşamaya başlayınca Nellie McClung, dergiler için kısa öyküler yazarak ücretli yazarlık işi aradı. İlk romanı “Sowing Seeds in Danny” (Danny’de Tohum Ekimi) 1908’de yayımlandı ve Kanada ile ABD’de 100 bin kopya satışla en çok satanlar arasında yer aldı. Kitap o gün için büyük bir para olan 25 bin dolar gelir getirmenin yanısıra, Manitoba ve Saskatchewan’daki etkinliklere konuşmacı olarak davet edilen Nellie McClung’a halka açık konuşmacı kariyerini de kazandırdı.
Birinci dalga feminizmine katkısı
İkinci kitabı, “İkinci Bir Şans”ı 1910 yılında yayımlayan McClung’ın konuşmacı olarak ünü Ontario’ya kadar ulaşmıştı. Whitby, Hamilton, Peterborough, Kingston, Waterloo ve Toronto’yu kapsayan eyalet turuna çıktı. Konuşma etkinlikleri büyük beğeni topladı. McClung, 1910’lar boyunca, birinci dalga feminizmin önemli bir ifadesi olarak kabul edilen “Bu Gibi Zamanlarda” adlı kitabı da dahil olmak üzere, üç kitap yazdı. İki otobiyografi, birçok şiir, kısa öykü ve gazete makalesi de dahil olmak üzere yaşamı boyunca yazdığı kitap sayısı on altıydı.
Kadınlara oy hakkı için çalıştı
1911’de eşi Wesley’e sigorta brokeri olarak bir iş teklif edilen Winnipeg’e taşındılar. Nellie McClung, on dört kadınla birlikte ertesi yıl, kadınların oy hakkına odaklanan “Kadınların Siyasi Eşitlik Birliği”ni kurdu. Birlik, 1914 yılında Manitoba’nın Muhafazakar Başbakanı Rodmond Roblin’e kadınların oy hakkı için dilekçe verdi ancak talepleri reddedildi. “Kadınların Siyasi Eşitlik Birliği” üyeleri oynadıkları “Sahte Parlamento” adlı bir tiyatro oyununu ertesi gün Walker Tiyatrosu’nda sahneleyerek bu tutumu protesto etti. Nellie, Başbakan Roblin’in rolünü üstlenmişti.
McClung 1914-1915 genel seçimlerinde Manitoba Liberal Partisi için kampanya yürüttü. Liberal Parti’nin 1915 seçimlerini ezici bir zaferle kazanması ardından Ocak 1916’da Manitoba, kadınlara oy hakkı tanıyan ilk Kanada eyaleti oldu.
Birçok reform için mücadelesini sürdürdü
Eşinin işinde terfi alması ardından Nellie McClung ve eşi Edmonton-Alberta’ya taşındı. McClung burada kadınların oy hakkı, alkol yasağı, kadınlar için çeyiz hakkı, fabrika güvenliği mevzuatı, sağlık hizmetleri gibi birçok reform için mücadelesini sürdürdü. 1921’de Britanya’daki Metodist Ekümenik Konferansı’nda ve başka yerlerde yaptığı konuşmalar ile Kanada ve ABD’deki konuşma turları ona geniş bir tanınırlık kazandırdı. 1921 genel seçimlerinde, Liberal Parti üyesi olarak Edmonton seçim bölgesinden Alberta Yasama Meclisi’ne seçildi. Meclise seçilen iki kadından biriydi. Diğer kadın, Birleşik Çiftçiler üyesi Irene Parlby idi. Alberta Birleşik Çiftçileri seçimlerde oy çoğunluğunu elde ederek hükümeti kurdu. McClung, sosyal açıdan ilerici yasaları desteklemek amacıyla, sık sık Liberal Parti’den ayrılarak Irene Parlby ile birlikte kadınların yararına kararlar üzerinde çalıştı. 1926 genel seçimlerinde Calgary seçim bölgesinden tekrar aday olan McClung az bir oy farkıyla seçimi kaybetti.
Kadınların senatör olma hakkı için çalıştı
Nellie McClung, Henrietta Muir Edwards, Louise McKinney, Emily Murphy ve Irene Parlby’den oluşan ve “Ünlü Beşli” olarak bilinen kadın grubu, 1867’de kabul edilen Britanya Kuzey Amerika Yasası’nda yer alan ‘kişiler’ teriminin açıklığa kavuşturulması ve kadınların Kanada Senatosu’nda görev yapmaya uygunluğunu belirlemek amacıyla 1927’de bir dilekçe sundular. Bunun üzerine Kanada Hükümeti’nin açtığı dava Federal Kabine tarafından Kanada Yüksek Mahkemesi’ne havale edildi. ‘Edwards v. Kanada’ ya da ‘Kişiler Davası’ olarak bilinen davada mahkeme, 1928’de, kadınların ‘nitelikli kişiler’ olmadığı ve bu nedenle Senato’da görev yapmaya uygun olmadığı yönünde karar verdi. Bu beş kadın Londra’daki İmparatorluk Özel Konseyi Yargı Komitesi’ne itirazda bulundular. Bu itiraz üzerine Yargı Komitesi, 18 Ekim 1929’da Yüksek Mahkeme’nin kararını bozdu. Böylece Kanadalı kadınlar senatör olarak atanmaya hak kazanırken Kanada anayasasının toplumun ihtiyaçlarıyla daha tutarlı bir şekilde yorumlanması gereği ortaya çıktı. Ertesi yıl bir ilk olarak, Cairine Wilson adlı kadın Senato’ya atandı.
Otobiyografisinin ilk cildini kaleme aldı
McClung ailesi 1933 yılında Vancouver Adası’na taşındı. Nellie McClung burada otobiyografisinin ilk cildini, “Batı’da Bir Alan: Kendi Hikayem” adıyla kaleme aldı ve 1935’te basıldı. Ayrıca kısa öyküler ve köşe yazıları yazdı.
Nellie McClung, 1936 yılında Kanada Başbakanı William Lyon Mackenzie King tarafından Kanada Yayıncılık Kurumu (CBC) yönetim kuruluna atandı ve bu kurumda görev yapan ilk kadın oldu. King, 1938 yılında da onu Cenevre’deki Milletler Cemiyeti’ne delege olarak katılmaya davet etti.
Otobiyografisinin ikinci cildini yazdı
1933’te British Columbia-Victoria’ya taşınan McClung yaşamının geri kalanını orada geçirdi. 1930’ların sonlarında sağlığı kötüleşti. 1940 yılında Ottowa’da bir CBC yönetim kurulu toplantısı sırasında kalp krizi geçirdi ve seyahat etmekte zorlanmaya başladı. Yazışmalar yoluyla katkıda bulunmaya çalıştığı CBC yönetim kurulundan 1942 yılında istifa etti. 1945 yılında, otobiyografisinin ikinci cildini, “The Stream Runs Fast” (Akıntı Hızlı Akıyor) adıyla yayımladı.
Ona göre, ‘erkekler yara açar, kadınlar ise onları sarar’
Anaç bir feminist olan McClung, kadınları erkeklerden ‘ahlaki olarak üstün’ görüyor ancak geleneksel cinsiyet rollerinin değiştirilmesi gerektiğini düşünmüyordu. 1915 yılında yayımladığı ‘Bu Gibi Zamanlarda’ adlı kitabında, kadınların biyolojik bir anaç içgüdüsüne sahip olduklarını ve bunun onları erkeklerden daha çok siyasete uygun hale getirdiğini savunuyordu. Ona göre, ‘erkekler yara açar, kadınlar ise onları sarar’dı.
McClung, üremeyi kontrol ederek insan nüfusunun iyileştirilebileceği fikrini taşıyan Alberta’daki öjenik hareketinin savunucularındandı. Alberta Öjenik Kurulu’nun tavsiyesi üzerine “zihinsel engellilerin” özgür ve bilgilendirilmiş rızaları olmadan kısırlaştırılmasına izin veren ‘Cinsel Kısırlaştırma Yasası’nı destekledi. Bu yasa, bilgileri dışında, Kanada’nın Yerli halkının kısırlaştırılmasında da uygulanarak onlara yönelik soykırımda kullanıldı. Yasanın yürürlüğe girdiği 1928’den kaldırıldığı 1972’ye kadar iki bin sekiz yüzden fazla kişi iradeleri dışında kısırlaştırıldı. Bu uygulamaları savunması nedeniyle Nellie McClung ve ‘Ünlü Beşli’nin diğer üyeleri sıklıkla ırkçı ve elitist olmakla eleştirildiler.
‘Ulusal Tarihi Öneme Sahip Kişi’ ilan edildi
Nellie McClung, 1 Eylül 1951’de 77 yaşındayken yaşamını yitirdi ve Royal Oak Mezarlığı’nda toprağa verildi.
Nellie McClung 1954 yılında Kanada hükümeti tarafından ‘Ulusal Tarihi Öneme Sahip Kişi’ ilan edildi. Chatsworth-Ontario’da onu anan bir plaket bulunmaktadır. McClung ve onunla birlikte ‘Kişiler Davası’na dahil olan dört kadın 29 Ağustos 1973’te 8 sentlik bir pul ile onurlandırıldı. ‘Kişiler Davası’ 1997’de ‘Ulusal Tarihi Olay’ olarak tanındı. Kanada Senatosu, Nellie McClung ve diğer dört kadını Kanada’nın ilk ‘fahri senatörleri’ olarak atadı.
