Dünya hegemonik sistemin dizayn edildiği ve bu dizaynın Ortadoğu’da hayata geçirildiği bir süreci yaşamaktayız.
Birinci Dünya Savaşı sürecinde de dünya sistem dizaynı Ortadoğu’da başlatıldı ve süreç, ulus devletlerin kuruluşu ve Kürdistan’ın dörde bölünmesiyle sonuçlandı. Yüzyıl sonra gündeme gelen dizayn, hegemonik sistemin sermaye krizini çözmek için gerçekleşiyor ve bu çözüm önünde engel olan kutuplu dünya paylaşımını ve kendisine katı gelen ulus devletlerin çözülüşünü öngörüyor. Ancak küresel sermaye güçleri arasında da eski statükoyu koruma ve sürdürmeye dayalı eksenler bulunuyor ve bu eksenler arası çatışmalar sürecin sonucunu belirleyecek. Bununla beraber, bu sürecin sonucunu belirleyecek güçlerden biri de alternatif sistem arayışları ve çözümleri olacaktır. Dizayn sürecine bu anlamda en hazırlıklı olan ve sorunların çözümünü ortaya koyan üçüncü bir güç olarak ortaya çıkacaktır.
Birlik, özgürlüğün ve kardeşliğin temelidir
Kürtlerin yüz yıllık bu dizayn sürecini ulusal parçalılık ve çatışmalarla karşılaması, büyük bir felaketi yaşamasına ve yeniden bir yüzyılı daha kaybetmesine neden olacaktır. Bu nedenle Rêber Apo, 27 Şubat çağrısı ile Ulusal Birlik çalışmasını dönemin temel stratejik çalışması olarak önümüze koydu. Çünkü bu dönemde bize kaybettirecek tek şey, ulusal parçalılıktan kaynaklı sömürgeci güçlerin işbirlikçi sınıfa dayanarak kendi çözümünü uluslararası güçlere kabul ettirmesidir. Bu nedenle Rêber Apo, bu durumu “Kürt birliği, Kürt devletinden daha anlamlıdır; çünkü birlik, özgürlüğün ve kardeşliğin temelidir.” biçiminde tanımlamaktadır. Çünkü Kürtlerin içinde bulunduğu parçalılık, birlik olmadan Kürtlerin özgürlük statüsünü kazanmasını tehlike altına sokmaktadır. Her ulusun resmî statüsü, sağlanmış birliklere dayanır.
Mem û Zin olayı, demokratikleşme sancısıdır
Ulusal parçalılık en çok da Kürt kadınları için büyük bir felaket olmuştur. İşbirlikçi sınıf eliyle kendisine yabancı tüm ideolojiler ve ataerkil sistemler Kürdistan’a taşınmıştır. İslamiyet ile başlayan kapatılma, harem, cariyelik, çok eşlilik, Kürt aristokrasisinin acentalığında olmuştur. Kürt kadınlarının çok katmanlı iktidar tarafından metalaşmasıyla paralel olarak kaçırılma, tecavüz, katliamlar ile işgalci savaşların en büyük kurbanı olmuştur. Sömürgecilik ve ulusal parçalılık bu nedenle Kürt kadınlarının temel sorunudur ve kadın özgürlüğünün ilk şartı da işgal altından kurtulmak ve bunun için gerekli olan ulusal birliği gerçekleştirmektir. Rêber Apo bu konuyu Mem û Zin destanına getirdiği şu sözlerle ifade etmiştir:
“Mem û Zin olayı, demokratikleşme sancısıdır. Hâlâ demokratikleşebilmiş bir toplum yaratılamamıştır. Bu sancı hâlâ günceldir.”
Bu anlamda kadın ulusal birlik çalışmalarını, Kürt demokrasisini geliştirme temelinde ele almak gerekiyor.
Kadın ulusal birliği, demokratikleştirici özellik taşır
Kadın özgürlük mücadelesi ve örgütlülüğüne dayalı kadın ulusal birliği, demokratikleştirici bir karaktere sahiptir. Kadın özgürlüğünü kazanmaya dayalı ulusal birlik; anti-ataerkil, anti-iktidar, anti-sömürgeci özelliği sayesinde toplumun demokratikleştirici dinamiği olacaktır. Ulusal birliği, kadın özgürlüğüne duyarlı kılacaktır. Bu nedenle Kürt kadın ulusal birliğinin ana ilkeleri, kadın özgürlük mücadelesi ve anti-sömürgeci direniş temelinde belirlenmiştir.
Yirmi yıldır yürütülen kadın birlik çalışmaları
Yaklaşık yirmi yıldır Kürt Kadınları Ulusal Birlik çalışması yürütülmektedir. 2007 yılında başlayan “Kürt Kadınları Ulusal Birlik” örgütlenmeleri, dört parça Kürdistan’dan oluşan delegasyonla 2009 (Amed) ve 2011 (Hewlêr) yıllarında iki önemli büyük konferans gerçekleştirdi ve kalıcı birliği hedefledi. Son on yılda yaşadığımız çöktürme planı, işbirlikçi koalisyonla paralel yürütüldü ve bu Ulusal Birlik örgütlenmesine büyük darbe vurdu. Rojava ve Güney Kürdistan’a yönelik gelişen işgaller ve NATO merkezli imha siyaseti, bazı Kürt partilerinin ulusal birlik ruhuna ters ve karşıt tutumlarını öne çıkardı ve ulusal birlik çalışması adeta donduruldu.
Ancak ulusal birlik çalışmasını ulusal konferans ile sınırlayan, ulusal birliği salt siyasi partiler birliği olarak daraltan ve ulusal birliği toplumsallaştırmayan, demokratik ulusun inşası temelinde derinleştirmeyen yetersiz durum da sürecin gelişmesini engellemiştir. Aynı zamanda kadın ulusal birlik çalışması da genel ulusal birlik sorunlarının dışına çıkabilmiş ve özgünlüğünü yaratıcı biçimde yeterince geliştirebilmiş değildir. Oysa Kürt kadınlarının ulusal birlik örgütlenmesinin amaçlarından biri, bazı Kürt partilerinin dayattığı parçalılığı kendi zemininde aşmaktı.
Ulusal birlik dar siyasi bağlamda ele alınamaz
Ulusal birlik konusunda yaşanan tıkanma, Rêber Apo’nun başlattığı çözüm süreciyle önemli oranda aşılmış; Kürt kadın ulusal birlik çalışmasında olumlu bir irade açığa çıkmış ve Kürt Kadınları Ulusal Birlik Platformu kurulmuştur. Paralelinde Rojava, Kuzey, Güney ve Avrupa’da ulusal birlik parça platformları kurulmuş, konferanslar gerçekleştirilmiştir. Ulusal birlik çalışmasında çıkarılan en önemli sonuçlardan biri de ulusal birliği salt partilerin birliği ve konferans-kongrelerle daraltmamak; bir toplumsal inşa olarak ele almak ve her boyutta Kürt kadınları arasında birlikler inşa etmek olmuştur. Bu eksende kültür-sanat, parlamenterler, belediye ve basın-eğitim alanlarında birlik örgütlenmeleri başlatılmıştır. Kürt Kadın Parlamenterler Birliği kurulmuş, her yıl Kürt Kadın Kültür Festivali yapılması kararıyla Rojava’da festivalin düzenlenmesi çalışması başlatılmış ve kardeş belediyeler birliği çalışması yürütülmektedir.
Demokratik toplumun birliği
Şu bir gerçektir: Kadınlar, ulusal birlik sorunlarını aşma konusunda daha esnek olabilmektedir. Ulusal birlik çalışmasının uzun süredir ilerlememesinin yarattığı ataleti aşmak için bütünsel, işleyen bir ilişki ve örgütlenmeyi geliştirmemiz gerekiyor. Çalışmayı parçaların ertelemeci tutumundan korumak, ulusal birlik çalışmasını konferans ile sınırlandırmamak, ulusal birliği bir inşa çalışması olarak ele almak; salt partiler birliği değil, demokratik toplumun birliği olarak genişletmek perspektifine oturmak gerekiyor. Temel sorunumuz, ulusal birlik politikasında ya dar dogmatik ya da liberal anlayış ve yaklaşımı aşamamamızdır. Bunun nedeni de ulusal birliği toplumsal değil de dar siyasi bağlamda ele almamızdır. Ulusal birlik hem politik hem de toplumsal bir sorundur. Hem taktik yanları çok çeşitlidir hem de temel stratejik hedeftir. Bu anlamda ulusal birliği, toplumsal birlik ve bütünlüğü geliştirme temelinde bir çalışma tarzına kavuşturmamız gerekmektedir.
Ulusal birliğin gerçekleşmesinde kadın öncüdür
Kürt kadın tarihinde ilk defa dört parça Kürdistan ve diasporadan kırk üç parti, kadın örgütü ve kadın şahsiyet ile ortak bir örgütlenme kuruldu. Bu, tarihi ve anlamı çok güçlü bir birliktir. Hem genel Kürt siyaseti hem de kadınlar üzerinde çok olumlu etki yaratmış durumda. Bu temelde Kürt Kadınları Ulusal Birlik Platformu, üçüncü Kürt Kadınları Konferansı’nı kongre biçiminde örgütleme kararı aldı. 2026 yılının birinci ayında yapılması planlanan kongre, birliği bir ulusal sözleşme temelinde bir yönetim ve örgütlenme modeli ile yapılandıracaktır. Ortak akıl, ortak tutum, ortak ruh ve ortak mekanizma, Kürt kadınlarının geliştirmeye en yatkın özellikleridir. Toplumsal endişeleri, iktidarcı ve parçalı duruşları kabul etmeyen bir konumdadır. Bu anlamda Kürt kadınlarının ulusal birliğin gerçekleştirilmesinde öncü özneler olması, tarihsel bir gelişme olarak ortaya çıkmıştır. Tüm Kürt kadınlarının bu anlamda ulusal birliği sürecin temel inşası olarak ele alması ve parçalılığa karşı mücadeleyi yükseltmesi, dönemin kazandırıcı tutumu olacaktır.
